مقالات
شنبه 30 آذر 1387 بررسي روش كتابخانه‌اي در تحقيق فاطمه برقي/ كاشناس آمار اداره كل كتابخانه هاي عمومي استان يزد

كتاب گنجينه مكتوب دانش ومعرفت بشري را تشكيل مي دهد، كتابخانه مخزن ارزشمند و متمركزي از مجموعه معارف بشري است  كه مي تواند تجارب ، دانش ، معلومات وآگاهيهاي نوع بشررا كه حاصل كاوشهاي علمي انجام شده در طول تاريخ  رادر معرض استفاده جويندگان و پويندگان علم ودانش قرار دهد تا آنها نيز با تلاش تحقيقاتي خود برغناي اين مخزن بيفزايند .

روش  كتابخانه اي در تمامي تحقيقات علمي مورد استفاده قرار مي گيرد و دربعضي از آنها موضوع تحقيق از حيث روش ، ماهيتا كتابخانه اي است و از آغاز تا انتها متكي بر يافته هاي تحقيق كتابخانه اي است .

در تحقيقاتي كه ظاهرا ماهيت كتابخانه اي ندارند نيز محققان ناگزير از كاربرد روش  كتابخانه اي در تحقيق خود هستند در اين گروه تحقيقات اعم از توصيفي ، علي ، همبستگي ، تجربي و غيره ، محقق بايد ادبيات و سوابق مساله و موضوع تحقيق را مطالعه كند درنتيجه ، بايد از روش كتابخانه اي استفاده كند و نتايج مطالعات خود را درابزار مناسب اعم از فيش ، جدول ، فرم ، ثبت و نگهداري نمايد و درپايان كار نسبت به طبقه بندي و بهره برداري از آنها اقدام كند .

در تحقيقاتي كه ماهيت كتابخانه اي دارند تقريبا تمام تلاش محقق در كتابخانه ها صورت مي پذيرد حتي در تاليفات و تصنيفات نيز از اين روش ، يعني روش كتابخانه اي ، استفاده مي شود ، بنابراين با توجه به نقش و سهمي كه روش  كتابخانه اي درتحقيقات علمي بطور كلي دارد ، لازم است محققان از روش  كتابخانه اي مطلع بوده ، تجربه و تبحر لازم را دراستفاده از آنها به دست آورند .

گام اول در مهارت تحقيق كتابخانه اي ، آشنايي با نحوه استفاده از كتابخانه است ، يعني محققان بايد از روشهاي كتابداري ، نحوه استفاده از برگه دان و ثبت مشخصات كتاب ، نحوه جستجوي كتاب در كتابخانه و نيز رايانه هاي آن ، مقررات بهره برداري و سفارش كتاب و نظاير آن اطلاع حاصل نمايند .لذا در اين تحقيق به بررسي نكات لازم جهت استفاده بهينه از كتابخانه ها در گردآوري اطلاعات جهت انجام تحقيقات وپژوهش پرداخته مي شود .

نكته اول : درحال حاضر سيستمهاي غالب در روشهاي كتابداري سيستم ديويي و سيستم كنگره است . در بيشتر كتابخانه هاي عمومي و موسسات علمي وآموزشي از سيستم ديويي  استفاده مي شود .كه دانش بشري را به ده رده اصلي و هررده را به ده رده فرعي تر تقسيم بندي كرده است سيستم كنگره به جاي ده طبقه سيستم ديويي ،  از بيست طبقه اصلي همراه با طبقات فرعي  در كتابخانه هاي گسترده و بزرگ و نيز دانشگاهها كاربرد دارد .

نكته دوم : شيوه جستجوي كتاب يا منبع مورد نياز در كتابخانه است .براي اين كار معمولا كتابخانه ها ، برگه دان يا در اختيار دارند كه به سه شكل تنظيم شده است .1- براساس عنوان كتاب ، 2- براساس موضوع ، 3- براساس نام مولف ، همچنين اين اطلاعات در يارانه هاي كتابخانه ها ذخيره سازي شده كه مراجعان ميتوانند آنها را از طريق نرم افزارهاي كتابداري بازيابي كنند . بنابراين ، محقق مي تواند با استفاده از اين شكلها كتاب يا ديگر منابع مورد نظر را بيابند.

نكته سوم  : اينكه كتابخانه ها علاوه بر تامين كتاب ، سرويسهاو خدمات جانبي نيزارائه مي دهند و محققان مي توانند از آنها بهره برداري كنند در واقع ، نقش كتابخانه ها صرفا تامين كتاب نيست ، بلكه طي سالهاي اخير اين نقش متحول شده و كتابخانه ها خدماتي نظير اطلاع رساني رايانه اي و تشكيل بانك اطلاعات ، ميكرو فيلم وميكروفيش را به مراجعان  خود ارائه مي دهند ، به همين دليل عنوان كتابخانه ها به ( كتابخانه و مركز اطلاع رساني ) تبديل شده است .

نكته چهارم  : اينكه كتابداران ماموريت راهنماي متقاضيان و نيز تامين خدمات مورد نياز را دارند و محقق در هرزمان مي تواند از راهنمايي و مساعدت آنها بهره مند شود .

نكته پنجم : اينكه در كتابخانه ها به طور كلي منابعي  وجود دارد كه به امانت داده نمي شود و محقق صرفا مجاز است در محل كتابخانه از آنها استفاده كند اين منابع عبارتند از فرهنگها ، دايره المعارف ها ، اطلسها ، مجلات ، آرشيوها، پايان نامه ها ، برخي از اسناد ومدارك ، نسخه هاي خطي و نفيس منحصر به فرد و امثال آنهاكه هركدام از اين منابع حاوي اطلاعات خاصي مي باشند كه محتواي اطلاعاتي هر كدام از اين منابع نياز به بررسي و تحقيق مي باشد  .

نكته ششم  : اينكه كتابخانه ها از حيث دسترسي محقق به منابع به سه گروه تقسيم مي شوند ، اول كتابخانه هاي بازكه درآنها محقق ميتواند آزادانه بين قفسه هارفت وآمد كرده ، كتابها را مورد وارسي قرار دهد و كتاب مورد نظر خود راانتخاب نمايد . دوم ، كتابخانه هاي بسته كه درآنها محقق امكان دسترسي به منابع را به خود مستقيم ندارد و بايد كليه تقاضا هاي خود را به كتابدارتحويل دهد سوم ، كتابخانه هاي نيمه باز كه درآنها بخشي از منابع مستقيما در دسترسي محقق قرار دارد ( بخش جرايد ، مرجع ، و ... ) و بخشي ديگر در اخيتار كتابداران است .

لذا در اين تحقيق نكات لازم جهت استفاده بهينه از كتابخانه ها مورد بررسي قرار گرفت تا با استفاده از اين نكات راحتتر به منابع اطلاعاتي  مورد نياز در انجام تحقيقات پژوهشي دست يافت .

 

 

برگرفته از كتاب هاي

- مقدمه اي  برروش تحقيق در علوم انساني نوشته دكتر محمد رضا حافظ نيا

- مقدمه اي برروش تحقيق در علوم تربيتي ترجمه محمد علي فرجاد

 

                                          


« كليه حقوق مادي و معنوي براي نهاد كتابخانه هاي عمومي كشور محفوظ است »
Copyright © 2008 www.iranpl.ir. All rights reserved.
خانه | بازگشت |
کاربر مهمان (PortalGuest)


Powered By Sigma ITID.